قرآن قرآن [ مصحف ؛ كتاب ] : كتاب آسمانى خاتم پيامبران ؛ حضرت محمد صلّى اللَّه عليه وآله . از قرآن به عنوان مهم‌ترين منبع تشريع احكام ويكى از ادلهء چهارگانه در أصول فقه بحث شده است . در فقه نيز از احكام آن در بابهاى مختلف ، همچون طهارت ، صلات ، حج ، تجارت وحدود سخن گفته‌اند ؛ چنان كه برخى بابى مستقل را به قرآن اختصاص داده وبه احكام مرتبط با آن به تفصيل پرداخته‌اند . 1 بنابر اين ، مباحث مربوط به اين عنوان را در دو بعد أصولي وفقهى پى مىگيريم . الف . بعد أصولي حجّيت قرآن : قرآن كريم نخستين ومعتبرترين منبع احكام الهى وميزان ومعيار سنجش روايات صحيح از غير صحيح است . صدور قرآن از جانب خداى تعالى قطعي است ؛ چنان كه در مرحلهء دلالت ، دلالت نصوص ومحكمات آن قطعي وقابل استناد مىباشد ؛ ليكن استناد به ظواهر كتاب منوط به كامل كردن بحث وتحقيق در دو مرحله است : نخست ، شناخت شيوه‌هاى دلالت در خطابهاى قرآني براي دستيابى به ظهورات قرآني ودوم ، شناخت عام وخاص ، ناسخ ومنسوخ ومحكم ومتشابه قرآن . 2 قول به عدم حجّيت ظواهر قرآن منسوب به اخباريان ( - - ) اخبارى ) است . 3 تخصيص قرآن به خبر : قرآن كريم هرچند صدورش از مبدأ وحى قطعي است ؛ ليكن دلالتش - جز در محكمات ونصوص - ظاهر وظني است . از سوى ديگر ، مفاد بعضي روايات صحيح ومعتبر ، تخصيص وتقييد عمومات ومطلقات قرآن مىباشد واين خود قرينه وشاهد است كه از اين آيات ، عموم يا اطلاق آنها اراده نشده است .

--> ( 34 ) . إيضاح الفوائد 4 / 424 ؛ التنقيح الرائع 4 / 294 ( 35 ) . جواهر الكلام 41 / 40 ( 36 ) . تحرير الأحكام 5 / 249 ؛ كشف اللثام 10 / 289 ( 37 ) . الوسيلة / 231 - 232 ؛ شرائع الاسلام 4 / 912 ؛ مسالك الأفهام 14 / 175 ( 38 ) . الخلاف 6 / 264 ؛ كتاب السرائر 2 / 116 ؛ الجامع للشرائع / 540 ( 39 ) . مختلف الشيعة 8 / 481 ( 40 ) . جواهر الكلام 30 / 25 .